Ενδικοφανής και εξώδικος έλεγχος Δημόσιας Διοίκησης

Ο τεράστιος σε καθήκοντα και προσωπικό Δημόσιος τομέας απαιτεί και ένα πολυεπίπεδο έλεγχο. Μια πρώτη και κεντρική κατηγοριοποίηση της ευρύτερης έννοιας του διοικητικού ελέγχου είναι ο θεσμοθετημένος ή όχι χαρακτήρας του. Μια δεύτερη κατηγορία είναι οι μη θεσμοθετημένες μορφές ελέγχου και τέλος, δεν πρέπει να παραλείπουμε και ένα αρκετά διαφορετικό έλεγχο, την Διοικητική Ηθική.
0 Shares
0
0
0
0
0
0

Ο Ε. Π. Σπηλιωτόπουλος, νομικός ακαδημαϊκός με διακεκριμένη εξειδίκευση στο Διοικητικό Δίκαιο, δεν διστάζει να περιγράψει τα διοικητικά όργανα (του Δημοσίου) ως την πρόληψη της τυραννίας και την προάσπιση των ελευθεριών του πολίτη. Ισχυρίζεται δε, ότι ο αριθμός των δημοσίων οργάνων ενισχύει αυτά τα ιδανικά1. Προκάτοχος της θέσης αυτής ο Max Weber. Από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος, που αναγνώρισε τα «ιδανικά χαρακτηριστικά» της γραφειοκρατίας και κατέφθασε στο αποφθεγματικής υφής συμπέρασμα, ότι η γραφειοκρατία μπορεί να δημιουργήσει τη δικιά της πηγή αποτελεσματικότητας και δύναμης, ώστε να είναι ικανή να «αποκτηνώσει»2 τη Δημόσια Διοίκηση3.

Για την τεκμηρίωση και κατανόηση των παραπάνω, ο Max Weber αντιδιαστέλλει τη μοντέρνα «μαζική δημοκρατία» με τη «δημοκρατία της αυτοδιοίκησης», τουλάχιστον όπως αυτή εφαρμόστηκε στις λιγοστές ευρέως γνωστές περιπτώσεις – συνήθως σε μικρούς και ιδιαίτερα ομοιογενείς πληθυσμούς. Με τη μέθοδο της αντιδιαστολής, καταγράφει τα ιδανικά και την πρακτική υπεροχή της πρώτης. Πιστεύει δηλαδή, ότι η «κανονικότητα» κατά την εκτέλεση εξουσίας είναι αποτέλεσμα της απαίτησης για μια ισότητα ενώπιον του νόμου, ερμηνευομένη σε ατομικούς και λειτουργικούς όρους4 και δεν θεωρεί «ατύχημα» ότι τα κόμματα «μαζικής δημοκρατίας» έσπασαν την παράδοση που ήθελε αξιοσημείωτες επιρροές από «προσωπικά συμφέροντα» και ανέπτυξαν γραφειοκρατικές δομές εντός του οίκου τους. Φέρνει ως παραδείγματα το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD) και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής όπου από την εποχή του Andrew Jackson, του 7ου Προέδρου των ΗΠΑ, αναπτύχθηκαν γραφειοκρατικά τόσο οι Δημοκρατικοί, όσο και οι Ρεπουμπλικάνοι5.

Όσο κατανοητή και αν είναι η προαναφερθείσα λογική στους εντρυφείς νομικούς και ακαδημαϊκούς, δύσκολα γίνεται σεβαστή έστω, από την πλειονότητα των διοικουμένων. Μάλλον κατά συντριπτική πλειοψηφία οι διοικούμενοι συντάσσονται με την πτέρυγα που θέλει τη Δημόσια Διοίκηση, ως το «ανησυχητικό είδωλο της πολιτικής ζωής»6, μια αποστροφή που βασίζεται στα πολλαπλά αρνητικά φαινόμενα, όπως υπεξαιρέσεις, δωροδοκίες, διαπλοκή και αναξιοκρατία ή φατριασμοί.

Η απόπειρα για ακαδημαϊκή πειθώ είναι ένας από τους τρόπους για την καταπολέμηση της δυσπιστίας των διοικουμένων, που όμως ως όντα ρεαλισμού, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η Δημόσια Διοίκηση δεν είναι απλώς μη αποδοτική, μη αποτελεσματική και προβαίνει σε σφάλματα και παρατυπίες, αλλά π.χ. και ότι διάφοροι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται την παραμικρή αδυναμία οποιουδήποτε συστήματος Δημόσιας Διοίκησης για να αποκομίσουν κάθε λογής οφέλη, οικονομικά ή και άλλα.

Αναφερθήκαμε όμως πιο πριν και στη βαθύτατη επιρροή της Δημόσιας Διοίκησης από την πολιτική, μια εικόνα που δεν είναι μόνο κατάλληλη για προεκλογικές εκστρατείες, αλλά αποτελεί και ένα από τα άλυτα προβλήματα της πολιτικής επιστήμης. Μπορούμε να επικαλεστούμε ξανά τον Max Weber, ώστε να κατανοήσουμε την αναγκαιότητα για διαχωρισμό της πολιτικής από τη Δημόσια Διοίκηση7,8. Ένας διαχωρισμός όμως αρκετά πιο πολύπλοκος από τη θεμελιακή διάκριση των εξουσιών. Στη διάκριση των εξουσιών θα ήταν ορθό ακόμη και το ακραίο σχήμα όπου η Νομοθετική, η Εκτελεστική και Δικαστική εξουσία είναι πλήρως απομονωμένες μεταξύ τους. Αντίθετα, η Κυβέρνηση και η Δημόσια Διοίκηση διέπονται από μια ξεκάθαρη ιεραρχική σχέση. Η Δημόσια Διοίκηση είναι εκείνο το διαφοροποιημένο τμήμα του πολιτικού συστήματος, το οποίο είναι επιφορτισμένο με την εκτέλεση των προγραμμάτων δημόσιας πολιτικής, τα οποία καταρτίζονται, συνήθως, από τα Υπουργεία. Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο αλληλεπίδρασης και συσχετισμού δυνάμεων, η Δημόσια Διοίκηση είναι ανήμπορη να διαχειριστεί αλλότριες πιέσεις και πράξεις της Κυβέρνησης που στην «καλύτερη περίπτωση» αποσκοπούν σε μικροκομματικά συμφέροντα.

Ένα λεχθέν του 4ου Προέδρου των ΗΠΑ, James Madison, είναι ότι οι «Αν οι άγγελοι κυβερνούσαν τους Ανθρώπους, δεν θα χρειαζόμασταν ούτε εξωτερικούς ούτε εσωτερικούς ελέγχους»9 Επειδή όμως δεν είναι καθόλου αγγελικά πλασμένος ο κόσμος, τα τρία προαναφερθέντα «κενά ασφαλείας» της Δημόσιας Διοίκησης, ήτοι α) η αναμενόμενη πιθανότητα για αστοχίες και αναποτελεσματικότητα από την ίδια την διοίκηση, β) οι επιτήδειοι που εκμεταλλεύονται τη Δημόσια Διοίκηση και γ) η τυχόν διαφθορά της Κυβέρνησης, μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με ένα οργανωμένο πολυεπίπεδο μηχανισμό αυστηρών ελέγχων.

Το παρόν εκπόνημα επιδιώκει, σε μια ιδιαίτερα περιορισμένη έκταση, να καταπιαστεί με τους πιθανούς ελέγχους των διοικητικών πράξεων, πλην του ελέγχου από τη Δικαστική Εξουσία.


  1. Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος (2011). Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου. Τόμος Ι. Νομική Βιβλιοθήκη. Σελ 6
  2. Ελεύθερη μετάφραση του «dehumanizing».
  3. E. C. Stazyk & H. T. Goerdel (2011). The Benefits of Bureaucracy: Public Managers’ Perceptions of Political Support, Goal Ambiguity, and Organizational Effectiveness. Journal of Public Admin Research and Theory. Oxford Journals. Vol 21/Issue 4. Σελ. 646
  4. Max Weber (1946). From Max Weber: Essays in sociology. Oxford University Press. Σελ. 225.
  5. Max Weber (1946). οπ.π. (υποσ. 4). Σελ. 226
  6. Jean Meynaud (2002). Οι Πολιτικές Δυνάμεις στην Ελλάδα. Σαββάλας. Σελ. 55.
  7. Max Weber (1946). οπ.π. (υποσ. 4). Σελ. 110
  8. The development of politics into an organization which demanded training in the struggle for power, and in the methods of this struggle as developed by modern party policies, determined the separation of public functionaries into two categories, which, however, are by no means rigidly but nevertheless distinctly separated. These categories are ‘administrative’ officials on the one hand, and ‘political’ officials on the other
  9. Βάσος Γεωργίου (2012). Η Δημόσια Διοίκηση στην Κύπρο. Εκδόσεις Εν Τύποις. Σελ. 395
0 Shares
You May Also Like

Φιλοσοφία του Δικαίου και Θανατική Ποινή

Η κινηματογραφική απόδοση της «δικαιοσύνης» και του ηρωισμού χαράσσει με ιδιαίτερη ευκολία τις συνειδήσεις μας και στην αντίθετη όχθη η, τεθειμένων διαδικασιών, θανατική ποινή ξεσηκώνει την αγανάκτηση και οργή, αντίθεση που προσωπικά την αναγάγω στην ολοένα μειούμενη ταύτιση των κοινωνών προς τα κυβερνητικά όργανα και στην έλλειψη ουσιαστικής κατανόησης της αρχής της πλειοψηφίας και της ελευθερίας της κομματικής δράσεως.

When the GDPR goes wrong…

This article discusses the unseen danger when the EU data-commissioners start capriciously implying the vague text of GDPR.

Η υφή της Διεθνούς Φορολογίας

Οι αστοχίες και οι αδυναμίες του Διεθνούς Φορολογικού Δικαίου, δηλαδή τα ολοένα και πιο συχνά εμφανιζόμενα επιχειρηματικά περιστατικά τα οποία αδυνατεί το Διεθνές Φορολογικό Δίκαιο να υπάξει και να ρυθμίσει ορθά και ηθικά έχουν κάποια αίτια.