Κράτος Δικαίου

Δεν υπάρχει ορισμός για το κράτος δικαίου, τουλάχιστον όχι κάποιος απόλυτος που με έπαρση θα μπορούσε να γίνει θριαμβευτικά αποδεκτός ως μοναδικός και πέρα για πέρα αληθής.
0 Shares
0
0
0
0
0
0

Το κράτος δικαίου πηγάζει από τη συνταγματική θεωρία και την πολιτική σκέψη. Το περιεχόμενο του προέκυψε από την ιστορική εξέλιξη του σύγχρονου συνταγματικού κράτους και εξειδικεύτηκε σε ειδικότερες αρχές από τη νομολογία των δικαστηρίων. Συνήθως δεν αναγράφεται ρητά στα Συντάγματα ως θεμελιώδης αρχή, αντίθετα υπονοείται κατά τρόπο ουσιαστικό σε σωρεία άρθρων.

Η έννοια του κράτους δικαίου είναι πολύ γενική, έχει όμως μια πολύ συγκεκριμένη ιστορία και συμβατικό περιεχόμενο. Τόσο η ιδέα όσο και η έννοια του κράτους δικαίου εκφράζει τη σχέση του κράτους με το δίκαιο.

Καταρχήν αναδύεται κατά τις στιγμές αμφισβήτησης και υποχώρησης της μοναρχικής εξουσίας. Έτσι στην Αγγλία η επικράτηση μιας μορφής κράτους δικαίου (rule of law) συμπίπτει με τη μετάβαση από την κυριαρχία του μονάρχη στην υπεροχή της Βουλής με στόχο τη διασφάλιση του αισθήματος δικαίου των πολιτών.

Ο A.V. Dicey εξειδικεύοντας την αρχή του κράτους δικαίου στη Βρετανική «έκδοση», διατυπώνει ένα τρίπτυχο ως πυλώνες της αρχής αυτής:

  • Αποτροπή κάθε αυθαίρετης εξουσίας.
  • Υπαγωγή της ολότητας του κράτους, συμπεριλαμβανομένης της κρατικής λειτουργίας και της ίδιας της διοίκησης, στο νόμο και στη δικαιοδοσία των Δικαστηρίων.
  • Τα ατομικά δικαιώματα και όπως αυτά διαμορφώνονται και από τη νομολογία, δεν καθορίζονται από το Σύνταγμα αλλά το καθορίζουν.

Όμοια στη Γερμανία, η μετάβαση από το «αστυνομικό κράτος», που κριτήριο νομιμότητας ήταν η βούληση του μονάρχη, στο κράτος δικαίου ξεκίνησε με την εξασφάλιση ότι η επέμβαση της εκτελεστικής εξουσίας-λειτουργίας (δηλαδή του μονάρχη) στην ιδιοκτησία και στην ελευθερία των υπηκόων είχε ως προϋπόθεση την ψήφιση νόμου από την Βουλή και άρα συναίνεση του εκλογικού σώματος. Οι συνταγματικές διασφαλίσεις που ξεκίνησαν να εκπορεύονται ήταν τόσο η αρχή της διάκρισης των εξουσιών, με επίκεντρο τη διάκριση νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας, όσο και η αρχή της νομιμότητας της διοικητικής εξουσίας και τον περιορισμό όχι μόνο αν η διοίκηση μπορεί να ενεργήσει αλλά και το πώς, υπό ποιες προϋποθέσεις και με ποια μέσα.

Οι Αρχαίοι Έλληνες συνήθιζαν να λένε ότι διοικούνταν από νόμους και όχι από άνδρες. Αυτή η ιδέα ανταποκρίνεται ικανοποιητικά και στην θεώρηση του δόγματος του κράτους δικαίου. Ήθελαν να πουν, ότι οι άρχοντες πειθαρχούσαν στο νόμο, ακόμη και αν διαφωνούσαν αλλά και ότι ο νόμος πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο αντικειμενικό και όχι βάσει συμφερόντων, και επειδή δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε σε αυτό πάντοτε τους έχοντες εξουσία, τα δικαστήρια μας διασφαλίζουν σχετικά.

0 Shares
You May Also Like

Φιλοσοφία του Δικαίου και Θανατική Ποινή

Η κινηματογραφική απόδοση της «δικαιοσύνης» και του ηρωισμού χαράσσει με ιδιαίτερη ευκολία τις συνειδήσεις μας και στην αντίθετη όχθη η, τεθειμένων διαδικασιών, θανατική ποινή ξεσηκώνει την αγανάκτηση και οργή, αντίθεση που προσωπικά την αναγάγω στην ολοένα μειούμενη ταύτιση των κοινωνών προς τα κυβερνητικά όργανα και στην έλλειψη ουσιαστικής κατανόησης της αρχής της πλειοψηφίας και της ελευθερίας της κομματικής δράσεως.

When the GDPR goes wrong…

This article discusses the unseen danger when the EU data-commissioners start capriciously implying the vague text of GDPR.

Η υφή της Διεθνούς Φορολογίας

Οι αστοχίες και οι αδυναμίες του Διεθνούς Φορολογικού Δικαίου, δηλαδή τα ολοένα και πιο συχνά εμφανιζόμενα επιχειρηματικά περιστατικά τα οποία αδυνατεί το Διεθνές Φορολογικό Δίκαιο να υπάξει και να ρυθμίσει ορθά και ηθικά έχουν κάποια αίτια.